BOM nội thất là gì? Cách tính định mức vật tư tủ bếp

BOM nội thất, viết tắt của Bill of Materials hay định mức vật tư, là danh sách chi tiết toàn bộ vật tư cần dùng để làm ra một sản phẩm nội thất cụ thể, kèm số lượng chính xác của từng loại. Đây là công cụ nền tảng để tính giá vốn đúng. Thiếu BOM, xưởng chỉ có thể áng chừng giá, và áng chừng là nguyên nhân phổ biến nhất khiến xưởng mộc báo giá lỗ mà không biết.

BOM là gì trong ngành nội thất gỗ

Trong ngành sản xuất, BOM là danh sách "công thức" tạo ra một sản phẩm: nguyên liệu gì, số lượng bao nhiêu, để làm ra một đơn vị thành phẩm. Áp vào ngành mộc, một BOM tủ bếp đầy đủ cần liệt kê vật tư ván (loại ván, độ dày, diện tích m² cần dùng cho thân tủ, cánh tủ, hậu tủ), cạnh dán hay nẹp chỉ (chiều dài md cạnh cần dán cho các mặt nhìn thấy), phụ kiện (số lượng bản lề, ray ngăn kéo, tay nắm, chân tủ, vít nở), vật tư phụ (keo dán, sơn phủ nếu có, silicon), và công thợ (thời gian hoặc chi phí công cho từng công đoạn như cắt, dán cạnh, khoan, lắp ráp).

Cách lập BOM cho một tủ bếp cụ thể

Lấy ví dụ một tủ bếp dưới đơn, rộng 60cm, cao 82cm, sâu 56cm. Đầu tiên tính diện tích ván thân tủ: 2 vách bên cộng 1 đáy cộng 1 hậu cộng các tầng ngăn, cộng lại ra tổng m² ván cần dùng. Sau đó tính diện tích cánh tủ theo kích thước mặt tiền, tách riêng để dễ đổi loại phủ (Melamine, Laminate, sơn) mà không ảnh hưởng phần thân. Tiếp theo tính chiều dài cạnh dán bằng cách cộng chu vi các cạnh nhìn thấy của thân và cánh tủ. Rồi liệt kê phụ kiện theo số lượng thực tế, ví dụ 2 bản lề cho 1 cánh, 1 bộ ray cho 1 ngăn kéo nếu có. Cuối cùng gán đơn giá cho từng dòng từ bảng giá vật liệu của xưởng, cộng lại ra tổng giá vốn của riêng tủ đó.

Khi lặp lại quy trình này cho từng loại module tủ (tủ đơn, tủ đôi, tủ góc, ngăn kéo), xưởng sẽ có một thư viện BOM mẫu để tái sử dụng, thay vì tính lại từ đầu mỗi lần có đơn mới.

Vì sao BOM chính xác giúp báo giá không bị lỗ

Không có BOM, xưởng thường báo giá theo kinh nghiệm hoặc theo mét dài chung chung. Cách này nhanh nhưng không phản ánh đúng độ phức tạp thực tế của từng tủ. Một tủ góc hay tủ có nhiều ngăn kéo tốn nhiều vật tư và công hơn tủ đơn thông thường rất nhiều, nhưng nếu báo cùng đơn giá/md, xưởng sẽ lỗ đúng ở những đơn phức tạp nhất, nơi lẽ ra phải thu nhiều hơn.

BOM chính xác giúp giá vốn phản ánh đúng từng loại module thay vì đánh đồng, giúp xưởng dễ phát hiện ngay khi giá vật tư tăng đơn giá nào bị ảnh hưởng nhiều nhất, và trở thành cơ sở dữ liệu để tính lãi lỗ thực tế theo từng loại sản phẩm về sau.

Tự động hoá việc lập BOM

Lập BOM thủ công cho từng đơn hàng tốn nhiều thời gian nếu làm bằng tay mỗi lần. Mộc Trí cho phép xưởng khai báo hệ số BOM theo loại sản phẩm một lần, sau đó chỉ cần nhập kích thước, hệ thống tự tính ra định mức vật tư và giá vốn tương ứng, logic tương tự cách tính thủ công đã mô tả ở trên nhưng không cần cộng tay từng dòng. Xem ví dụ áp dụng thực tế trong bài Cách tính giá tủ bếp chính xác.

Những sai lầm thường gặp khi lập BOM

Một lỗi hay gặp là không tách riêng BOM theo biến thể sản phẩm. Một tủ bếp có ngăn kéo và một tủ bếp cùng kích thước nhưng chỉ có cánh mở tiêu thụ vật tư khác nhau đáng kể, dùng chung một BOM cho cả hai sẽ khiến ít nhất một loại bị tính sai giá vốn.

Bỏ sót vật tư phụ nhỏ nhưng cộng dồn nhiều cũng là lỗi phổ biến. Vít, keo dán, silicon thường bị coi là không đáng kể và không đưa vào BOM, nhưng với số lượng lớn qua nhiều đơn hàng trong năm, chi phí này cộng dồn lại không hề nhỏ.

Và cuối cùng, không cập nhật BOM khi đổi phụ kiện. Khi xưởng đổi từ ray thường sang ray giảm chấn hoặc đổi bản lề, BOM cũ vẫn tính giá theo phụ kiện cũ nếu không ai chủ động cập nhật lại. Đây là lỗi âm thầm rất khó phát hiện cho đến khi xem lại lợi nhuận cuối kỳ.

Lập BOM bài bản là nền móng để một xưởng mộc tính giá chính xác, và cũng là bước nền cho một hành trình chuyển đổi số dài hơi hơn. Đọc thêm ở bài Chuyển đổi số ngành mộc là gì, bắt đầu từ đâu.

Dùng thử Mộc Trí miễn phí 30 ngày →

Bài viết liên quan